Vakantie in Eigen land: lokatie Beusichem

‘Ho!’ Een verkeersregelaar houdt alle dorpsverkeer tegen in de natte hoofdstraat van het Gelderse Beusichem.  ‘Ze zijn aan het filmen’, verklaart hij met een hoofdknik naar de reusachtige daglichtlamp voor het dorpsrestaurant. Binnen vinden opnames plaats voor de Telefilm Vakantie in Eigen Land van regisseur Hanro Smitsman, die eind dit jaar in première gaat bij co-producent VARA.

Beusichem is een dagje klein Hollywood. Naast en achter restaurant Het Heerenlogement staan auto’s en tenten voor catering en techniek. Kabels sieren de voorgevel. Een klein legertje spelers, figuranten en technici hebben even bezit genomen van het pittoreske straatje.  ‘Dit moet Laren voorstellen’, verklaart producent Wilant Boekelman van Waterland Film.

Vakantie in Eigen Land is een comedy voor het hele gezin die gaat over een Larense familie die door de kredietcrisis gedwongen is vakantie in eigen land door te brengen. In plaats van een luxe reis naar Portugal huren ze een oude stacaravan op een vervallen camping. Tegenover hen staan Sinti, een zigeunerfamilie. Vader Joep (Max van den Burg) en moeder Claire (Lottie Hellingman) willen aanvankelijk niets van de Sinti weten. Als er iets moois opbloeit tussen dochter Saskia en de zoon van de Sinti, levert dat dan ook de nodige verwikkelingen op. Maar zoals altijd in een familiefilm: eind goed, al goed. Wilant: ‘Ondanks het feit dat het een comedy is, krijgt Vakantie in Eigen Land met thema’s als de kredietcrisis en de botsing van culturen toch ook de maatschappelijke relevantie die kenmerkend is voor een Telefilm. ‘

Creatief

De regelaar krijgt een seintje van de productieleiding en laat de auto’s weer gaan.  ‘We hadden hier eigenlijk op het terras willen filmen ‘, vertelt Wilant.  ‘Nu het regent, zijn we naar binnen gegaan. Een dag overslaan vanwege het weer is geen optie. Bij het maken van een Telefilm moet je creatief zijn. We hebben een beperkt budget en maar twintig draaidagen. Dat is voor een film heel weinig, maar we krijgen er zo ondertussen een handigheid in.’

Zowel Waterland Film als Smitsman maakten al eerder succesvolle Telefilms. Waterland tekende onder meer voor ‘n Beetje Verliefd (2007) en Stella’s oorlog (2009) en Smitsman maakt onder meer De Punt, de best bekeken Telefilm van 2009. Sommige werden ook uitgebracht in de bioscoop, zoals ‘n Beetje Verliefd.  ‘Met deze film gaat dat niet gebeuren: er is te weinig tijd tussen het afronden van de film en de televisiepremière. En vooraf in de filmhuizen draaien lijkt misschien mooi, maar dat kan ook een valkuil zijn. In de regel wordt een Telefilm zo’n drie keer op televisie uitgezonden en trekken we in totaal zo’n 600.000 kijkers. Met zulke aantallen is een film een succes. Als we dezelfde film van tevoren in de bioscoop uitbrengen en er komen weinig mensen op af, dan kan de film opeens als flop gezien worden en daardoor slechte reacties krijgen en dus minder kijkers. Daar zit niemand op te wachten. ‘

Authentiek

In het restaurant neemt Hanro Smitsman even pauze voor een setwisseling. Hij is bezig met een scene waarin vader Joep zijn beroerde situatie bespreekt met zijn gladde advocaat (Frederik Brom). Figuranten verlaten de tafels voor een kop koffie bij de cateringwagen. Bij de casting van de acteurs heeft Hanro een groot risico genomen. De Nederlandse familie bestaat weliswaar uit gekende Nederlandse acteurs, maar de Sintifamilie – die er vandaag niet is – wordt gespeeld door echte Sinti. Smitsman:  ‘Ik wilde geen nep-Sinti en dus geen donker uitziende Nederlandse acteurs gebruiken. Dat vond ik ook niet respectvol. We hebben daarom een auditie georganiseerd en daar kwamen genoeg mensen op af.’

Smitsman ging voorbij aan spelers uit het amateurtoneel (‘te grote gebaren’), en viel op mensen die gewend zijn om op te treden (‘veel Sinti spelen muziek’). ‘Ik ben heel tevreden met de acteurs die nu meedoen. Omdat ze geen speelervaring hebben, heeft hun optreden iets heel naturels.’

Werken met onervaren spelers vraagt een hele andere benadering.  ‘Als ik deze mensen een script zou geven, wordt hun gedrag gekunsteld. Ik heb ze per opname uitgelegd waar het om ging en wat ze moeten zeggen. Zo bleef het spontaan en creatief. Dankzij de Sinti wint de film ook aan authenticiteit: er wordt Sinti-taal gesproken en ook de muziek is van echte Sinti-muzikanten. ‘

Sinti is een zigeunervolk, maar wil zo niet genoemd worden. Smitsman:  ‘Dat ligt heel gevoelig. Er bestaan veel vooroordelen over zigeuners.’ Of je hen dan niet extra in een hoek zet door een comedy te maken, bestrijdt hij.  ‘Comedy helpt met integratie. Dat zag je de afgelopen jaren bijvoorbeeld ook met de Marokkanen gebeuren. Humor verbindt en is daardoor een goede eerste stap. Als een film grappig is, dan krijgen mensen sympathie voor de spelers. Later kun je dan altijd nog serieuzere aandacht aan een bevolkingsgroep besteden.’

De opnameleider geeft vanuit de deuropening aan dat de opnames doorgaan. De verkeersregelaar houdt met veel omhaal een auto tegen.  ‘Fijn die verkeersregelaar ‘, mompelt Hanro terwijl hij naar binnen loopt  ‘Brommertjes kunnen behoorlijk irritant zijn. ‘ Bij de supermarkt aan de overkant rijden vier winkelwagentjes met bulderende wielen over de keitjes van de stoep. Producent Wilant komt vertwijfeld aangelopen:  ‘Moet hij die dan ook niet tegenhouden? ‘

Ellen Röling