Nederlandse 3D-tv nog in pioniersfase - maar voor hoe lang?

De vraag is niet of er 3D-televisie in Nederland komt, maar wannéér: de komst van 3D lijkt onstuitbaar. Was 3D-televisie verleden jaar nog een onderwerp om rustig over te filosoferen. Nu lijken facilitaire bedrijven, productiehuizen en distributeurs in rap tempo in staat van alertheid te komen, al was het maar in gedachten. Want veel concrete activiteiten rondom 3D-televisie zijn er in Nederland nog niet. Wat is de stand van zaken?

Vanaf januari is de belangstelling voor 3D-televisie exponentieel toegenomen merkt Henk van Meerkerk. De sportregisseur van Eyeworks wordt momenteel aangemerkt als één van de experts op dit gebied. ‘De film Avatar heeft duidelijk een katalyserende werking gehad. Want wie eenmaal kennis heeft gemaakt met 3D, is verkocht.’ Van Meerkerk zelf is sinds 2007 in de ban van 3D. In dat jaar zond het Amerikaanse netwerk ESPN een 3D-sportdocumentaire uit rondom de X-games, een groot sportevenement. Hij zag de grote potentie en begon zich erin te verdiepen. De afgelopen maanden was hij ook regelmatig in het buitenland te vinden om zich de nieuwe manier van registreren eigen te maken. ‘In Amerika, maar ook in andere landen van Europa, zijn ze al een stuk verder. Begin mei was ik er bijvoorbeeld bij toen Belgacom in Brussel de eerste voetbalwedstrijd live in 3D opnam en in Engeland zendt Sky Sports al 3D-sportregistraties uit.’ In Nederland leek 3D tot voor kort het domein van enthousiaste technici bij facilitaire bedrijven. ‘Op zich is dat niet zo vreemd: de technische investeringen zijn enorm. Vanuit creatief perspectief is vooral de manier van opnemen een uitdaging. Je moet voorkomen dat mensen hoofdpijn krijgen. Dat maakt dat je in 3D sommige dingen wezenlijk anders moet doen dan in 2D: denk aan andere camerastandpunten, andere instellingen en aan een andere manier van schakelen. Bij Eyeworks zijn we er klaar voor. Het is nu wachten op iemand die de moed heeft te investeren in het maken en uitzenden van 3D-televisie.’

Kip en ei

Het kip en ei-verhaal dat bij veel introducties van nieuwe producten en nieuwe technologie een rol speelt, geldt ook bij de introductie van 3D-tv in Nederland. Een 3D-uitzending is zinloos als er niemand is die het kan zien, want daarvoor heb je onder meer een speciaal 3D-scherm nodig. Maar welke consument wil geld uitgeven aan 3D-apparatuur als er geen uitzendingen zijn? SES Astra is één van de bedrijven die de nek uitsteekt. De satellietexploitant heeft in mei een demokanaal ingericht voor 3D-uitzendingen. ‘Het is feitelijk bedoeld als etalage voor Europese aanbieders van 3D-producties’, vertelt Bill Wijdeveld, directeur Astra Benelux. ‘Op het kanaal hebben we ook een blok gereserveerd voor Nederlandse initiatieven. Door een platform te bieden, willen we de ontwikkeling van 3D-televisie in Nederland stimuleren. We hopen de initiatieven van Nederlandse pioniers te kunnen bundelen, zodat iedereen van elkaars ervaringen kan leren.’ Met het demokanaal wil SES Astra ook helpen met het zetten van Europese standaarden. ‘Niet alleen voor brilletjes, maar ook voor transmissies en settopboxen.’ De uitzendingen op het 3D-demokanaal zijn ongecodeerd en dus gratis te ontvangen door de groep van Europese consumenten die voorop loopt in 3D-televisie. Omdat het bij de introductie van nieuwe initiatieven draait om het creëren van een zo groot mogelijk draagvlak, is het niet verwonderlijk dat muziek, maar vooral ook de grote sportevenementen in 3D in beeld worden gebracht. ‘Sky richt zich bijvoorbeeld vooralsnog met name op Premier League wedstrijden en Eurosport brengt live 3D-uitzendingen van Roland Garros.’

Beleving

Eén van de pioniers binnen de omroep is Gerard den Hertog, hoofd productiebureau van de EO.  ‘Toen ik een jaar geleden met mijn zoontje een 3D-tekenfilm zag, werd ik door 3D gegrepen en ben ik me erin gaan verdiepen. Toen vanuit de manager bedrijfsvoering een paar maanden geleden ook nog eens de vraag kwam wat we als EO met 3D kunnen, ben ik concrete plannen gaan maken. De laatste tijd waren we druk bezig met een eerste proefproject: het opnemen van de EO-Jongerendag in 3D. In deze periode van bezuinigingen moeten we selectief zijn met wat we doen; 3D is ruwweg twee tot drie keer duurder dan een normale 2D-productie. De Jongerendag is een goede keuze: het is niet alleen een muziekfestival, maar vooral ook een belevenis die je moet voelen en meemaken. Via 3D kan dat. We zien het als leerproject, als een experiment. We willen het hele proces van voorbereiding tot postproductie een keer doorlopen en werken daarbij samen met bedrijven die al enige expertise op dit gebied hebben, zoals Eyeworks, Astra Benelux, Sony en facilitair bedrijf Team Facilities.’

Tijd

Wanneer zal 2D- televisie in Nederland plaats maken voor 3D? Gebaseerd op ervaringen met de introductie van bijvoorbeeld HD-tv en op wat hij ziet in het buitenland denkt Bill Wijdeveld dat 3D-televisie de komende jaren in eerste instantie via betaalde kanalen aan een beperkte groep early adapters – mensen die voorop lopen bij het omarmen van nieuwe ontwikkelingen - zal worden aangeboden. ‘Maar het onderzoeksbureau Futuresource Consulting verwacht dat in 2015 maar liefst 30 procent van de Europese televisiehuishoudens een 3D-scherm zal hebben. Tegen die tijd moet er voor deze kijkers wel voldoende content beschikbaar zijn, dus het is belangrijk dat 3D-TV uit de sfeer van techno-hype komt en serieuze aandacht op beleidsniveau krijgt. James Cameron, regisseur van 3D-film Avatar, sprak onlangs nog op een conferentie in Seoul en riep tv-producenten op niet te treuzelen en zo snel mogelijk met 3D aan de slag te gaan om de vele duizenden uren sport, muziek, amusement en documentaires in 3D te maken die binnenkort nodig zijn. Willen Nederlandse omroepen en producenten in het 3D-aanbod nog een rol spelen, dan moeten ze nu dus ondertussen wel in beweging gaan komen.’

Ellen Röling