Voorzichtig zijn landelijke en regionale omroepen aan het bekijken of ze gezamenlijk projecten kunnen opzetten. Een goed voorbeeld is de Top 2000 van Radio 2, waarvoor dit jaar in de regio's roadshows worden gehouden. Andersom onderzoekt de NOS of de regionalen een bijdrage kunnen leveren aan de verslaggeving van bijvoorbeeld carnaval op de landelijke radio en tv. 'Er zijn heel veel formats waarbij we van elkaars bestaan gebruik kunnen maken,' zegt directeur Televisie Programmering bij de NPO, Gerard Timmer.
Het idee om 'ns te kijken of samenwerking mogelijk was, leefde al wat langer, zegt Richel Bernsen van de samenwerkende regionale omroepen ROOS. Ze wijst erop dat in de regio's vaak hele leuke initiatieven worden ontplooid, maar het geld of de menskracht ontbreekt om die uit te werken. Andersom, zegt Gerard Timmer, heeft de landelijke omroep 'een heel andere financiële uitgangspositie’. Verder ziet Timmer de regionalen op een positieve manier als 'verlengstuk' van wat er in Hilversum gebeurt. Denk aan regionale voorrondes van grote nationale evenementen. Maar ook omgekeerd aan verslaggeving van evenementen die nu nauwelijks of niet op de landelijke omroep te zien zijn. 'Bij de NOS is men heel goed in het verslaan van grote evenementen. Maar aan carnaval besteedden we tot op heden weinig aandacht - ook al zijn er miljoenen Nederlanders die dat vieren. Reden voor de NOS om met de Limburgse omroep L1, maar ook de andere omroepen die aandacht besteden aan carnaval, in gesprek te gaan.'
Maar de belangrijkste winst, zo benadrukt Timmer, is 'dat we van elkaar weten dat we bestaan'. 'Er gebeurt al wel wat. Op de radio heb je natuurlijk de Radio Nieuws Centrale (RNC, waarin items worden uitgewisseld tussen de regionalen, Radio 1 en de Wereldomroep, red.). Op tv doet Omroep Max samen met de regionalen onder andere de bloemencorso's. We programmeren verschillende regiosoaps. De TROS werkt samen voor sterren.nl. Maar ik denk dat er heel veel formats zijn waarbij we van elkaar gebruik kunnen maken. Vandaar dat wij de regionalen hebben benaderd om wat dichter tegen elkaar aan te liggen’, aldus de directeur Televisie van de NPO. Reden voor hem om - vorige week - de dag van het gezamenlijke format te organiseren, waarop zowel de landelijke als regionale omroepen werden uitgenodigd om met programmavoorstellen te komen en die gezamenlijk uit te werken. Richel Bernsen van ROOS verzon vervolgens een prijsvraag voor het beste voorstel. 'Om tot concrete voorstellen te komen en het gesprek op gang te brengen.'
Top 2000
Uiteindelijk kwamen er zo'n zeventig mensen naar de dag van het gezamenlijke format. Tot tevredenheid van Bernsen. Het programmavoorstel Taal en Streek (werktitel) van buitenproducent Bijker TV en ingebracht door de Limburgse regionale omroep L1, werd als winnaar uitgeroepen door de jury die bestond uit Jan Stevens (VRT), Roek Lips (NPO), Irene Costera Meijer (VU) en Carla Verhagen (RNC). Dat betekent dat de producent van de NPO maximaal tachtig duizend euro krijgt om het voorstel uit te werken. Terecht, vindt Bernsen, 'het programma gaat over alle aspecten van de Nederlandse taal. Maar ook over hoe die aspecten iets zeggen over de geschiedenis van Nederland.' Grote kans dus dat we dat programma later te zien krijgen.
Maar er werden meer samenwerkingsverbanden gesmeed op de dag van het gezamenlijke format. Zo kwam Kees Toering, zendermanager Radio 2 en Radio 5 Nostalgia met het voorstel om de Top 2000 te voorzien van een soort regionale voorrondes, roadshows, in alle twaalf provincies. 'We gaan dan op locatie, met een avondvullend programma. Met een popquiz. Live band. En een cover-wedstrijd, waarbij regionale bands covers van nummers uit de top 2000 spelen. Het idee is dat de regionale omroepen in hun eigen radio en tv uitzendingen aan deze contest gaan 'hangen' en dat er mogelijk een landelijke finale komt op Oudejaarsavond. Daarover moet nog verder worden gesproken,' aldus Toering.
Concurrent
De zendermanager van Radio 2 benadrukt dat hij hoopt dat alle twaalf regionale omroepen meewerken. De eerste reacties toen hij het voorstel deed, waren in ieder geval positief. Van concurrentie is in ieder geval geen sprake. Toering denkt juist dat samenwerking beide partijen meer kijkers en luisteraars oplevert. 'Al gaat het mij daar niet eens om. Het gaat d'r mij om dat de Top 2000 nog meer fundament in de maatschappij krijgt - meer Publiek te maken - en een nog grotere impact te genereren,' zegt hij. De roadshows gaan overigens plaatsvinden voordat de top 2000 zelf wordt uitgezonden. 'Daar beginnen we eind november mee. Voor twintig december is het klaar,' aldus Toering.
Timmer ziet evenmin tegenstrijdige belangen: 'Ik zie het als een mogelijkheid voor bredere samenwerking. Dit gaat formats opleveren die zowel landelijk als regionaal doorontwikkeld kunnen worden.' Bernsen van Roos: 'Je kunt ook met je concurrent samenwerken. Bij sommige evenementen, zoals een marathon is dat echt heel belangrijk. Nu ontbreken vaak de middelen om dat goed te verslaan. Als je daarin samenwerkt met de landelijke omroepen kun je het wel uitzenden. Waarbij je allebei je eigen invalshoek houdt. Maar zonder de landelijke bijdrage was het niet eens gelukt.'
S-TV
Eigen invalshoeken houden, maar ook van elkaar profiteren. Dat is bijvoorbeeld ook te zien bij S-TV, broadcast your school, waarbij leerlingen van het middelbaar onderwijs en ROC's samen met professionele journalisten video's en televisie maken. S-TV is een initiatief van de regionalen, bedacht door TV Gelderland, maar wordt nu ook uitgezonden op RTV Noord-Holland, Brabant en Utrecht. Het lijkt een kwestie van tijd voordat de vaak leuke en originele programma's die S-TV oplevert, ook op de landelijke omroep te zien is. Ongetwijfeld in ruil voor een financiële bijdrage aan het project. En zo zijn er waarschijnlijk veel meer voorbeelden te verzinnen van mogelijke samenwerking. Wat Timmer betreft is de dag van het gezamenlijke format dan ook maar een begin. En ook Bernsen van ROOS verwacht een vervolg. 'Het zou mooi zijn als je volgend jaar weer zo'n dag kunt houden.'
Jeroen Dirks