Publieke cocreatie bij vernieuwing Uitzending Gemist

Uitzending Gemist is één van de succesvolste innovaties van de publieke omroep van de afgelopen jaren. Eind dit jaar wordt de dienst, die continu in beweging is, opnieuw aangepast. Voor het eerst konden de gebruikers kritiek, ideeën en wensen inbrengen nog voordat de vernieuwingen worden ontwikkeld en gerealiseerd.

Via testlab.omroep.nl kon iedereen aangeven hoe de nieuwe website van Uitzending Gemist zou moeten worden. Van de functionaliteiten op de site tot en met het uiterlijk, elke suggestie was welkom. ‘Het heeft ons tweehonderd mails opgeleverd met reacties’, vertelt William Valkenburg, als directeur Internetcoördinatie bij de NPO verantwoordelijk voor Uitzending Gemist. ‘Daar zitten korte bij, maar ook heel uitgebreide, zeer gedetailleerde epistels waarin mensen uiteenzetten hoe ze de dienst gebruiken, wat hun ervaringen zijn en wat er volgens hen beter of anders kan. Compleet met tips en voorbeelden van andere, soortgelijke sites. Uitzending Gemist is een onderdeel van hun bestaan geworden, de betrokkenheid van het publiek is heel groot.’

Motorkap

Met de komst van Testlab, vorig jaar, kregen gebruikers de kans om te laten horen wat ze van nieuwe ontwikkelingen bij Omroep.nl vinden. Tot nu toe kon alleen achteraf worden gereageerd: de publieke omroep bedenkt iets en het publiek kan een oordeel geven. ‘Dit wilden we grondiger aanpakken’, zegt Valkenburg. ‘Wij bestaan dankzij het publiek, de open communicatie met de gebruikers moeten we dus serieus nemen. Dat houdt niet in dat we volledig vraaggestuurd moeten zijn, we hebben te maken met wettelijke taken en we hebben daarnaast onze eigen opvattingen over wat we aanbieden. Maar we willen het publiek er wel actief bij betrekken. Als ik de rijkdom aan informatie zie die we nu hebben binnengekregen, zouden we de gebruikers echt tekort doen als we dat niet zouden doen. Daarom is het goed dat we het publiek de kans bieden om een inbreng te hebben, voordat we de website veranderen.’

Dat is best spannend, merkt Valkenburg op, want het is onmogelijk om aan alle wensen tegemoet te komen.  ‘Het is nieuw. We tonen heel open wat we doen en waarom we bepaalde keuzes maken. We geven de mensen een kijkje onder de motorkap. Uitzending Gemist is natuurlijk niet een hobbysite van de buurman of zo, we laten zien dat het onderdeel is van een groter proces, waarop het moet aansluiten. In het uitzendproces moeten wij voldoen aan allerlei standaards, regels en wetten en erfenissen uit het verleden. Je bent niet volledig vrij om te doen wat je wilt. We willen mensen meenemen daarin, zodat ze meer begrip krijgen voor onze keuzes, ook als ze het er misschien niet altijd mee eens zijn.’

Cocreatie

Valkenburg heeft eerder ervaring opgedaan met input van buiten voor Omroep.nl. ‘Zo hebben we vorig jaar voor het eerst een dag georganiseerd waarop programmeurs aan de gang mochten met de technologie achter Omroep.nl. Dat heeft ons laten zien hoe krachtig cocreatie door het publiek is. Dertig tot veertig programmeurs deden mee en aan het eind van de dag had dat tien tot vijftien werkende nieuwe applicaties opgeleverd. De beste daarvan komt nu drie maanden lang online: een koppeling tussen Twitter en Uitzending Gemist, die aangeeft over welke programma’s het meest wordt getwitterd en die het mogelijk maakt om de tweets mee te lezen bij de fragmenten waar ze op slaan.’

Pblieke cocreatie kent overigens wel valkuilen, erkent Valkenburg. ‘Er zitten bijvoorbeeld juridische vragen aan vast. Daar moeten we als publieke omroep zorgvuldig naar kijken. Bovendien moeten we ons steeds afvragen of nieuwe toepassingen in onze rol passen.’

Open source

De vernieuwing van Uitzending Gemist is een omvangrijk project. ‘Het is niet morgen af, we zullen er het hele jaar door hard aan werken. We hebben nu het publiek gevraagd om algemene suggesties, de komende maanden zullen we inzoomen op specifieke onderdelen van de techniek en het ontwerp. We zijn benieuwd wat er uit de reacties naar voren komt en wat we daarmee kunnen doen. Duidelijk is al dat er verbeteringen moeten komen in het zoeken en de videokwaliteit. Sommige suggesties zijn in feite al gerealiseerd, bijvoorbeeld de wens om een eigen programmagids te kunnen aanmaken. Dat is nu al mogelijk en dat zullen we als tip laten zien. Verder komt er een groot usability-onderzoek om te zien hoe de vernieuwingen aansluiten bij de praktijk. Bovendien zijn de omroepen bezig de aansluiting met hun eigen websites te optimaliseren, zodat je bijvoorbeeld makkelijk dunt doorklikken naar een programmasite met meer informatie.’

Ook technisch is het project vernieuwend. ‘We maken gebruik van Ruby on Rails, een open source programmeertaal en framework. Het is een vrij nieuwe programmeertaal, dus we zijn aan het ontdekken wat we daar mee kunnen doen. Voordeel voor onze programmeurs is, dat je functionaliteit in aparte stukken kunt bouwen en binnen het framework bij elkaar kunnen brengen. Die aparte bouwstenen kun je makkelijk hergebruiken voor nieuwe toepassingen. Omdat het een open source code is, zitten we niet vast aan één leverancier en kunnen we delen in de kennis van heel veel mensen. Onze ervaringen delen we weer met de open source community rond Ruby. Dat is een mooie wisselwerking.’

Bas Nieuwenhuijsen