Gloednieuwe studio's Radio 4: met daglicht

Het meest opvallende zijn natuurlijk de enorme foto's op de muren - zoals die van een hevig bezwete dirigent Jaap van Zweden. Vlak ook het net getimmerde barretje en de speciaal met bloedrode stof bekleedde fauteuils niet uit. Maar de echte schoonheid in het nieuwe studiocomplex voor Radio 4 zit 'm in de details. Vooral in de gordijnen. Daar heeft Joop Daalmeijer het logo van Radio 4 in laten naaien. Vraag is wel wanneer de studio's voor het eerst worden gebruikt.

Apetrots is hij, NPS-directeur Joop Daalmeijer. De afgelopen maanden zette hij zich meer dan gemiddeld in om een deel van de bovenste verdieping van 'zijn' gebouw om te bouwen tot een modern studiocomplex voor de klassieke zender Radio 4 en - de daar al gevestigde - 'jazz'-zender Radio 6. Het moest mooi, ruim en prettig worden. En dat lijkt gelukt. Om nog maar een voorbeeld te noemen: uit de failliete boedel van de befaamde Berlijnse Deutsche Grammophon Gesellschaft wist Daalmeijer 'voor een appel en een ei' een aantal originele microfoons te bemachtigen, 'de mooiste die er zijn'.

Wildenthousiast

De ooooh's en aaah's waren dan ook niet van de lucht, toen Daalmeijer onlangs een groot deel van de Radio 4-medewerkers in hun toekomstige werkruimte ontving en ze een borrel aanbood. 'Wildenthousiast’, vat Daalmeijer samen.

Zelf ziet hij de nieuwe studio's en montagestudio's voor Radio 4 en Radio 6 als logische vervolgstap op de bezuinigingsoperatie die hij zes jaar geleden - in opdracht van de NPO - leidde. 'Ik was voorzitter van een van de werkgroepen die op grond van het McKinsey rapport besparingen van 64 miljoen euro moest uitvoeren. Wat we deden was het samenbrengen van radiostudio's. In die tijd had iedereen nog z'n eigen studio. Hier bij de NPS. Maar we deden het allemaal. De KRO zond uit bij de KRO. De AVRO bij de AVRO. Wij hebben bij de McKinsey-operatie gezegd: maak nou per zender twee studio's. Eén voor de voormontage, één voor de eindregie. Als je dat goed uitwerkt, heb je met zes zenders dus twaalf studio's nodig. Op grond daarvan is Radio 1 naar de NOS gegaan - logisch omdat daar het Radio 1 Journaal zat. Radio 2 is naar het AKN-gebouw gegaan, vooral omdat Frits Spits dat wilde. 3FM zit nu in de Peperbus (het hoofdgebouw van de NPO, red.) en Radio 5 ging naar de AKN omdat men Radio 2 en Radio 5 wilde koppelen. Bovendien scheelt dat een studio, omdat de voormontage voor beide zenders in één studio kan plaatsvinden. Onder het motto: 2 + 2 = 3. Uiteindelijk leverde de hele operatie een structurele besparing op van 1,8 miljoen euro!'

Bedrijfsbewaking

Radio 4 kwam aanvankelijk in het TROS-gebouw terecht. Eigenlijk een 'ruiltje', want in de oorspronkelijke plannen zou Radio 2 naar de TROS gaan en Radio 4 naar het AKN-gebouw. Maar dat leverde zoveel protesten bij met name de KRO op, dat uiteindelijk andersom werd besloten. Bovendien, zegt Daalmeijer, had de TROS net een nieuwe radiostudio gebouwd 'voor Daniël Dekker' en zou het zonde zijn om die leeg te laten staan. Al heeft de TROS ook wat dat betreft een iets andere lezing. De studio´s in het TROS-gebouw hadden juist de 'hoogste bezetting' van alle studio's in heel Hilversum, laat de omroep weten.

Hoe dan ook, stelt de NPS-directeur, de situatie voor de programmamakers is daar nu, zes jaar later, verre van ideaal. 'Het is klein behuisd, zeker voor technici. Er is geen daglicht, omdat ze op zolder zitten. En de apparatuur die er staat, begint het te begeven. De faders zijn niet goed meer, regelmatig vinden foute instarts plaats. Ook is het bij de TROS niet mogelijk om voor iedere presentator een eigen instelling te programmeren - zoals dat bijvoorbeeld bij 3FM kan. Tegelijkertijd hadden wij hier in het gebouw van de VARA/NPS twee studio's leeg staan. Met volop ruimte voor techniek. Ruimte voor de club van Robert Andriessen, die de klassieke muziek voor de publieke omroep aan het digitaliseren is. En ook kantoorruimte en plaats voor het afluisteren van surround-opnames. Bovendien hebben we 24 uur bedrijfsbewaking en de mogelijkheid om makkelijk te parkeren.'

Misschien wel het belangrijkste voordeel van de nieuwe ruimtes is dat ze daglicht hebben, zegt Daalmeijer. 'Ik vind eigenlijk dat je met radiostudio's midden in de stad moet zitten. Aan het Rokin! Hier kijk je uit over het Media Park, maar... het is toch daglicht. Waar de programmamakers van Radio 4 nu zitten, hebben ze geen enkel contact met het dagelijks leven. Ja, het enige dat ze merken is wanneer de trein langskomt. Dan doet alles zo (terwijl hij de tafel laat schudden, red.), omdat ze vlakbij het spoor zitten...'

Akoesticus

Minder prozaïsch (maar waarschijnlijk doorslaggevend voor het bestuur van de NPO om het besluit te nemen de Radio 4-studio's van het TROS- naar NPS-gebouw te verplaatsen) is het feit dat Radio 6 al vanaf de start in het NPS-gebouw gevestigd was. Zodat ook in dit geval de formule 2 + 2 = 3 opgaat; Radio 4 en 6 een voormontage-studio kunnen delen. Nog even los van de wat kleinere WPM's (montagestudiootjes) die de NPS al had en die nu volop gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld opnames van ensembles en bandjes.

'Toen dacht ik: ‘Dan moet het er ook een beetje uitzien’, zegt Daalmeijer. Hij haalde er een binnenhuisarchitect bij, zocht contact met een aantal fotografen voor de 'inrichting' van de muren, liet een akoesticus advies geven en zorgde dat er een aanbestedingsprocedure kwam voor de nieuwe, technische apparatuur. De keus viel op spullen van het merk Studer. Nu is het wachten totdat de mengtafels, computersysteem Dalet, telefooncentrales en alles wat je verder nodig hebt in een moderne radiostudio worden geinstalleerd. Dat kan nog even duren en het kost Daalmeijer zichtbaar moeite om geduld te hebben. 'Wat mij betreft had het op 1 januari klaar moeten zijn. Afgelopen 1 januari ja! Waarom het zo lang duurt? Ik zou niet weten. Bij de Wereldomroep hebben ze gekozen voor dezelfde apparatuur. Daar is het wel af. Bij ons nog niet. Bij Technicolor, het vroegere NOB dat de apparatuur zou moeten installeren, is sprake van ongekende stroperigheid.'

Annette van Trigt

In een reactie laat Technicolor weten niet op de kritiek van de NPS-directeur in te willen gaan. Het technisch bedrijf verwijst voor een reactie door naar de NPO. Daar stelt men dat de studio's gewoon in het voorjaar open gaan. 'De oplevering staat gepland voor de eerste week van mei,' aldus Erik Kroeze van de NPO. Dat is overigens opnieuw later dan Daalmeijer gewild had. Hij gaat in zijn planning nog uit van 1 april. Maar of het nou april of mei wordt, Radio 4 heeft dan een hypermoderne studioruimte. Met daglicht.

Wat dat allemaal betekent voor de inhoud van de klassieke zender en vooral de poging die nu wordt gedaan om jongere luisteraars te trekken? Ach, die - onlangs losgebarsten - discussie wil Daalmeijer ook nog wel aan. 'Je moet bij Radio 4 niet spreken over verjonging, maar over een iets bredere doelgroep. Je ziet in concertzalen toch ook geen jonge mensen? Klassieke muziek is vooral voor je vader en je moeder - en dan vooral als ze wat ouder zijn. En dan Annette van Trigt die je bijpraat over het nieuws in de ochtend... Niks ten nadele van Annette, die ook gewoon haar werk doet. Maar voor nieuws luister je naar het Radio 1 Journaal of BNR. Of naar Radio 2. Maar niet naar Radio 4. Dat moet je gewoon niet doen. Nou ja, ik ga daar niet over. Dus iedereen zal die opmerking wel negeren.'

Jeroen Dirks

Kader

TROS: 'We vinden het jammer'

'Dit speelt al ruim twee jaar,' zegt programmaleider Radio bij de TROS, Jan van der Vlugt. 'We vinden het jammer dat de Radio 4-studio's naar het NPS-gebouw gaan. Aan de andere kant begrijpen we dat men er vanuit kostenoverwegingen en qua beschikbare ruimte voor kiest om Radio 4 en Radio 6 bij elkaar te huisvesten.' Hij wijst erop dat niet alleen de TROS en de NPS, maar ook AKN en NPO (Muziekfabriek) als lokatie zijn overwogen. Dat de keus uiteindelijk op de NPS is gevallen, heeft volgens hem weinig met de huidige staat van de Radio 4-studio's bij de TROS te maken. ´De apparatuur is afgeschreven en zou ook bij ons vernieuwd worden,´ aldus Van der Vlugt, die Daalmeijers kritiek op de kwaliteit van de werkruimte wegwuift. 'Onze eigen programmamakers hebben er altijd met veel plezier gewerkt. Het goede nieuws is dat we dit voorjaar wel gelijk met met iets nieuws gaan beginnen: Sterren.nl Radio. Een digitaal themakanaal met uitsluitend populair Nederlands repertoire. Op internet, ja. Maar NPO is in verregaande onderhandeling over doorgifte via de kabel. Dus daarmee brengen we heel snel de levendigheid weer terug in de radiostudio's van de TROS.'