Directeur Karlien de Ruijter: `LLiNK moest en zou weg, dat stond vast’

Alle ogen zijn gericht op de twee nieuwkomers in het publieke  besteL: PownNd en WNL.  Dat LLiNK waarschijnlijk het veld moet ruimen, lijkt bijna vergeten. Maar de strijd is nog niet gestreden, aldus LLiNK-directeur Karlien de Ruijter.'

De omroepdirecteur herinnert aan de nieuwjaarstoespraak van NPO-baas Henk Hagoort in 2009: de publieke omroep zou niet alleen een voordeur moeten hebben, maar ook een achterdeur. In zijn nieuwsjaarsspeech van 2010 zei hij het zelfs nog explicieter: van de 25 omroepen zouden er wat hem betreft negen mogen verdwijnen. Mediaminister Plasterk (PvdA), die tot dan toe het beleid had om Hilversum met rust te laten, betoogt enkele dagen voor Hagoorts nieuwjaarsrede  in Het Parool dat het publieke bestel op de schop moet. ‘Toeval?', vraagt Karlien de Ruijter zich af.‘

Maar niet alleen Hagoort en de minister oordelen negatief over LLiNK. Ook adviseurs als het Commissariaat voor de Media en de Raad voor Cultuur vinden dat LLiNK geen nieuwe uitzendlicentie moet krijgen. 

‘Het woord complot gaat mij te ver, maar het is wel overduidelijk dat de rapporten zijn tóegeschreven naar een vooraf bepaald doel: LLiNK moet verdwijnen. Als je ziet hoeveel de rapporten overeenkomen. Hele passages in de adviezen van het Commissariaat en de Raad van Bestuur van de NPO zijn bijna letterlijk hetzelfde. Bovendien heeft het Commissariaat een week na een eerste steekproef om ons ledental te controleren direct een tweede steekproef gehouden. Dat is vrij ongewoon, heb ik me laten vertellen. Die actie leek erop gericht om ons, bij gebrek aan andere meetbare bewijzen, eruit te werken. Dat is op die basis niet gelukt, want we hebben beide steekproeven succesvol doorstaan.'

Het verwijt is steeds dat LLiNK te weinig toegevoegde waarde heeft voor het bestel.

‘Die kritiek is te kort door de bocht. We zijn binnen het omroepbestel een nieuwe stroming die duidelijk maakt  dat je als kijker of luisteraar zelf iets kunt bijdragen aan een duurzamer wereld. Andere omroepen doen dat niet. Ze maken wel uitzendingen over het klimaatprobleem of armoede, maar geven geen tips hoe je door eigen gedrag daaraan iets kunt veranderen.'

De visitatiecommissie vindt bovendien dat LLiNK onvoldoende is verankerd in de Nederlandse maatschappij.

‘Dat rapport is gebaseerd op de ledentallen van 2008, toen LLiNK nog maar tachtigduizend leden had. Sinds 1 april vorig jaar hebben we er echter meer dan 150.000. Er is dus wel degelijk een stevige maatschappelijke verankering, alleen had die zich in 2008 nog onvoldoende vertaald in het ledental.'

LLiNK vindt dat het begrip toegevoegde waarde niet wettelijk toetsbaar is.  Maar  in de mediawet staat toch dat daaronder een vernieuwende en onderscheidende programmering naar inhoud en strekking moet worden verstaan?

‘Ja, en wat betekent dat? Dat weet toch niemand? Die begrippen worden niet kwantificeerbaar en meetbaar gemaakt. Daardoor is het natte vingerwerk wat de wetgever met vernieuwende en onderscheidende programmering bedoelt. Op basis van deze bevindingen hebben we bij de minister niet alleen bezwaar aangetekend tegen het uitsluiten van LLiNK, maar ook tegen de erkenning van alle andere omroepen. Als de minister ons niet in het gelijk stelt, gaan we naar de bestuursrechter.'

Een ander bezwaar van LLiNK is dat de programmering niet grondig is geanalyseerd. Maar dat heeft bij de beoordeling van de andere omroepen toch ook geen rol gespeeld?

‘Nee, maar als je een omroep eruit wilt gooien zul je toch meer moeten doen, lijkt mij, dan drie of vier programma's bekijken en de rest laten zitten. De adviezen zijn echt op drijfzand gebouwd.  Zo schrijft de NPO dat we op de radio alleen maar met milieu bezig zijn. Dan hebben ze zeker nog nooit van ons samenwerkingsprogramma OBA Live gehoord, dat breed georiënteerd is en over cultuur, maatschappij en politiek gaat. Er wordt een karikatuur van ons gemaakt met maar één doel: nu de achterdeur open staat moet en zal er een omroep verdwijnen.'

Plasterk twijfelt tevens aan de stabiliteit van LLiNK gezien de wankele financiële basis. U zult toch moeten toegeven dat het aanvragen van surséance van betaling een niet erg sterke indruk maakt, nog afgezien van de drie directiewisselingen die binnen twee jaar hebben plaatsgevonden (eerst Anna Visser, toen Tanja Lubbers en nu u) en de hevige ruzies tussen de voormalige Raad van Toezicht onder leiding van Nico Koffeman en de directie?

‘Die problemen zijn passé.  We hebben nu de best mogelijke Raad van Toezicht met Bart Jan Krouwel, oprichter van de Triodos Bank, als voorzitter. Ik geef toe dat het hier een financiële puinhoop was, maar daarmee is niet gezegd dat de bestedingen onrechtmatig waren.  Ik heb een fors bezuinigingsplan opgesteld, waarmee we geheel in pas lopen. Zo is het aantal medewerkers  verminderd van 45 tot 25. De bewindvoerder is tevreden. In augustus zijn alle schuldeisers betaald, zodat we in september met een schone lei aan een nieuwe uitzendperiode van vijf jaar kunnen beginnen. Helaas hebben de financiële problemen een grote emotionele lading gegeven aan de adviesrapporten.  Plasterk heeft willens en wetens geen aandacht geschonken aan de verbeteringen die we hebben doorgevoerd. '     

Is het ook niet een beetje de makke van LLiNK dat het zich in Rotterdam heeft gevestigd, ver buiten het Hilversumse circuit?

‘Hoewel ik het zelf niet zo heb ervaren, stelt de NPO wel in zijn advies dat LLiNK zich door zijn vestigingsplaats buiten de dialoog met de netcoördinator heeft geplaatst. Ik vind dat onzin, want wij zijn een zeer coöperatieve omroep. Zo werken we op de radio, waar we de meeste zendtijd hebben, structureel samen met IKON en HUMAN.'

Zou Plasterk hebben meegewaaid  met de wind van het populisme? WNL en PowNed  mogen wel,  LLiNK niet.

‘Ik denk dat populistische overwegingen bij de minister zeker een rol hebben gespeeld.  Bij de aanvraag van Wakker Nederland plaatste het Commissariaat vraagtekens wat betreft governance en onafhankelijkheid van De Telegraaf, maar twee keer min bleek voor de minister toch te kunnen uitmonden in een plus.  Over GeenStijl heeft Plasterk  gezegd dat hij elke dag wel even op de site kijkt en dat hij zich verheugt op het autoprogramma dat PowNed van plan is te gaan brengen. Ach, hij heeft aan zijn oud-collega Ella Vogelaar gezien wat er met je kan gebeuren wanneer je je tegen de jongens van GeenStijl/PowNed verzet.'

Willem Pekelder

NPO: Niks mis met advisering

De NPO zegt in een reactie dat er nooit naar het vertrek van LLiNK is tóegeschreven, zoals directeur Karlien de Ruijter beweert. ‘De belangrijkste reden waarom ons advies over LLiNK negatief was, is dat deze omroep de afgelopen vijf jaar onvoldoende heeft gepresteerd, zowel programmatisch als op het terrein van publieksbereik', aldus een woordvoerder.

Dat NPO-voorzitter Henk Hagoort heeft gepleit voor een vermindering van het aantal omroepen van 24 naar 15 staat los van het negatieve advies over LLiNK. Hagoort zou,  volgens de woordvoerder, vooral gedoeld hebben op fusies.  ‘Doel van dergelijke fusies is om als publieke omroep slagkracht te behouden en ruimte te reserveren voor nieuwe toekomstige omroepen.'

Het Commissariaat voor de Media (CvdM) zegt dat het helemaal niet raar is dat er twee steekproeven zijn gehouden naar het ledental van LLiNK. ‘Die mogelijkheid hebben we altijd. We hebben hem bij LLiNK toegepast omdat bij het Commissariaat twijfel bestond over het totaal aantal leden. LLiNK zat namelijk maar net boven de grens van de benodigde 150.000 aanhangers. Overigens is het duidelijk in het voordeel van LLiNK geweest dat we twee steekproeven hebben gehouden, omdat daarna onweerlegbaar bleek dat ze voldoende leden hadden.'

Dat de adviesrapporten van CvdM en NPO overeen lijken te komen, komt volgens de woordvoerster doordat deels is geput uit dezelfde bronnen: SKO en KLO. Tevens  zou het rapport van de visitatiecommissie mogelijk door beide partijen als bron zijn gebruikt.