Cameraploegen volgen cursussen martial arts

Een exact aantal is niet te geven. Wel is duidelijk dat steeds meer cameraploegen tegenwoordig een cursus vecht- of verdedigingssport volgen. Voor de 'teamspirit', maar vooral om beter voorbereid te zijn op een conflict op straat. Regisseur Ben van der Meyden: 'Ik heb nooit echt een fysieke aanval gehad. Maar probeer je even voor te stellen dat je nu in Culemborg gaat lopen.'

De berichtgeving rondom de vele incidenten tijdens de jaarwisseling maakte nog maar eens een keer duidelijk dat hulpdiensten (brandweer, ambulancemedewerkers) steeds vaker met geweld worden gehinderd in hun werk. Maar of dat zelfde geldt voor journalisten en cameraploegen is een stuk minder duidelijk. Ook uit een enquête van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) kwam vorig jaar geen helder beeld naar voren. Waar de ene journalist zei dat het steeds gevaarlijker wordt om mooie beelden te maken, laat de ander weten dat 'Nederland zo'n beetje het veiligste land ter wereld is om te werken'. Ook Ben van der Meyden, regisseur, schrijver en programmamaker bij onder andere Koefnoen en verschillende programma's van Najib Amhali, had op straat nog nooit met 'echt geweld' te maken. 'Nee', zegt hij. 'Maar wel dat je op scherp staat. Soms zit je op plekken waar de dorpsgek constant om je heen loopt. Of iemand heel hard op je komt afremmen met de mededeling dat-ie niet gefilmd wil worden.'

Juist omdat Van der Meyden zich als regisseur verantwoordelijk voelt voor de hele cameraploeg, besloot hij uit te zoeken wat er voor mogelijkheden zijn op het gebied van vecht- of krachtsport. Niet zozeer om te leren vechten, maar 'om jezelf te kunnen redden uit netelige situaties. En om te zien wat je aan kracht, aan techniek, in huis hebt'. Hij kwam terecht bij SAFE, een speciale cursus die is ontwikkeld door de heren A. van Workum en K. de Ronde. 'Wij zijn al dertig jaar bezig met allerlei vormen van vechtsport. We willen een oplossing bieden aan mensen die aan zelfverdediging willen doen, maar niet zo'n behoefte hebben aan de hele judocultuur - met bepaalde groeten, examens en zo - die daar bij hoort. Bijvoorbeeld de buschauffeur of tramconducteur die regelmatig wordt geconfronteerd met de agressieve kant van sommige mensen en dan wil weten wat hij moet doen', aldus Van Workum.

Martial arts

'SAFE is een samenvoeging van allerlei martial arts-technieken die makkelijk aan te leren zijn', vervolgt Van Workum. Hij spreekt over 'maatwerk'. 'De buschauffeur heeft heel andere technieken nodig dan de baliemedewerker. Of een regisseur van een televisieploeg. Kijk, natuurlijk is het belangrijk dat hij de dure apparatuur beschermt op het moment dat hij daadwerkelijk met geweld wordt geconfronteerd. Maar eigen veiligheid gaat voor alles. De cameraman bijvoorbeeld heeft de camera op z'n schouders, dus kan niet zoveel met z'n armen; de geluidsman heeft juist weer een prachtige, lange staaf waarmee hij prima z'n collega's kan beschermen. De regisseur heeft z'n handen en voeten vrij. Het belangrijkste wat wij dan ook zeggen: 'jongens, leer ook eens samenwerken. Wat kun je voor elkaar betekenen?'

Misschien wel het allerbelangrijkste, zegt Van der Meyden, is dat je bent 'voorbereid op escalatie'. 'En 'misschien kunt voorkomen', vult Van Workum aan. Beiden noemen de 3-seconden regel. 'U moet het zo zien. Een vechtpartij komt er nooit in één keer. In die drie seconden kun je proberen afstand of een patstelling te creëren. Terwijl de agressor op zoek is naar zijn dominantie, kun je jezelf zo opstellen dat je mondeling weerwoord biedt. Zodra de tegenstander voelt dat jij jezelf niet ondergeschikt maakt - dat je laat zien: tot hier en niet verder - dan ontstaat de mogelijkheid dat het bij verbaal geweld blijft.' Om de agressie die aan een echte vechtpartij voorafgaat, te weerstaan, is overigens nog wel wat meer nodig. Zegt Van Workum. 'Wat wij doen, is leren omgaan om geconfronteerd te worden met een ander mens. Om oogcontact te hebben. Om je open op te stellen. Om een voorsprong op te bouwen. Om te kijken en te luisteren. Ga maar na: iemand die dertig, veertig seconden uit z'n dak aan het gaan is, is best moe! Laat maar uitrazen.'

Stappen in de stad

Bij Van der Meyden werkt het. Hij heeft beduidend meer zelfvertrouwen en weet dat, als het moet, hij ook nog een aantal zelfverdedigingstechnieken in huis heeft. Maar de eerste inzet is toch het voorkomen van escalatie. 'Een gevecht dat je uit de weg kunt gaan, is een gewonnen gevecht. Als ik vroeger een groep jongeren verderop zag staan, stak ik over. Nu loop ik door', zegt de regisseur. 'Ik denk dat iedereen het zou moeten doen. Het is zinvol. Kijk, wij zijn niet elke dag op straat en wij maken sketch-achtige dingen. Maar een ploeg van Netwerk kan veel sneller in de problemen komen. Of kijk wat er met Prem is gebeurd! Bovendien denk ik dat het binnen zo'n ploeg heel goed is voor de samenwerking.'

Zonder direct voor eigen parochie te willen preken, vindt Van Workum dat je wel goed moet kijken waar je een cursus gaat volgen. 'Waar ik heel veel moeite mee heb, is dat er een coupon in een damesblad zit met: leer vechten. Je levert de coupon in en leert vechten. Wij leren niet om te vechten, wij leren technieken die makkelijk toepasbaar zijn. Zodat je met zo min mogelijk moeite met meer power aan de slag kan. Een basis. Niet dat je dan direct een louche tent in Amsterdam kunt binnenlopen. Maar wel om je het gevoel te geven: hier kan ik wat mee.'

Jeroen Dirks