Eerder dit jaar kondigden de taakorganisaties NPS, Teleac en RVU aan dat ze overwegen te fuseren. Hoe kijken de ondernemingsraden van de drie omroepen daar tegenaan?
In Hilversum is een reeks aan reorganisaties aan de gang, als gevolg van uiteenlopende oorzaken. Algemene, zoals de recessie die zich doet voelen en de bezuinigingswensen van de politiek. En meer specifieke: in september komen er twee nieuwe publieke omroepen bij terwijl BNN en MAX groeien, en zendtijd en geld worden voor het eerst verdeeld op grond van een glijdende schaal (ledentallen worden meer bepalend), zodat er per saldo door veel omroepen moet worden ingeleverd. Daarbij krijgen sommige omroepen voor het eerst te maken met de geld-op-schema systematiek, waardoor ze pas na de intekening op het nieuwe programmaschema weten op hoeveel geld ze kunnen rekenen bovenop het gegarandeerde minimum van 70 procent van het budget.
In het voorjaar verscheen het rapport van de visitatiecommissie, waarin werd aangedrongen op het samenvoegen van de educatieve omroepen RVU en Teleac en de NPS. Kort daarvoor had de ondernemingsraad van de RVU een reorganisatieplan van directeur Ben Groenendijk gekregen. ‘Wij hebben toen geadviseerd om naar een fusie te kijken', zegt RVU OR-voorzitter Louis Bogaers. ‘Teleac is onze natuurlijke partner waarmee we al in Educom zitten, en de NPS ligt als taakorganisatie ook voor de hand.' De RVU-leiding voelde er wel voor en opende het gesprek met de twee andere omroepen.
Kansen
Bogaers en zijn collega-OR-voorzitters Silvia Pilger (NPS) en Willem van der Spek (Teleac) staan in principe vrij positief tegenover een eventuele fusie. Al hangt alles uiteraard af van de uiteindelijke uitwerking van de plannen. De drie ondernemingsraden hebben inmiddels enkele malen samen vergaderd om elkaar te leren kennen, standpunten af te stemmen en elkaar eventueel te helpen. Ze hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheid, benadrukken de drie voorzitters, maar met een gezamenlijk geluid kun je meer invloed uitoefenen.
Hoewel er nog veel onduidelijk is, kunnen de drie wel aangeven wat ze in elk geval belangrijke punten vinden.
‘Een gefuseerde organisatie moet nieuwe kansen opleveren voor de medewerkers', zegt Bogaers bijvoorbeeld. ‘De RVU is een kleine organisatie, de mogelijkheden om je verder te ontwikkelen zijn daardoor beperkt. Na een fusie zou dat anders kunnen zijn. We zullen er verder op letten dat een fusie leidt tot een sterkere taakorganisatie.'
Pilger is het met hem eens. ‘Als programmamaker vraag je je bijvoorbeeld af hoe je zou kunnen samenwerken met een programma van de anderen. Als OR kijken we natuurlijk naar de gevolgen voor de organisatie en de medewerkers, maar het publiek moet er ook wat aan hebben. Ik denk dat het in het huidige, veranderende medialandschap goed is om een sterke taakorganisatie te hebben.'
Ook Van der Spek ziet mogelijke voordelen in een fusie, juist voor de Teleac-medewerkers. ‘Er is bij ons een reorganisatieplan in de maak, dat mogelijk vijftig FTE's gaat kosten. Wij hebben de stille hoop dat een fusie de schade kan beperken.'
Daarmee raakt hij een teer punt aan: de werkgelegenheid. Alle drie realiseren ze zich dat er banen op het spel staan. ‘Wij moeten sowieso reorganiseren', constateert Pilger, ‘los van een fusie. We hebben nu nog geen idee wat dit allemaal voor de werkgelegenheid betekent. Maar daar zullen we goed op letten.' Bogaers: ‘Dat is de keerzijde. De precieze gevolgen voor het personeel weten we niet, maar er gaan bij ons banen verloren. Je zult het maar zijn. Daar hebben we absoluut oog voor. Maar in wezen hebben we geen keus.'
Vragen
Naast de werkgelegenheid zijn er meer vragen bij de ondernemingsraden. Teleac en RVU hechten, zoals te verwachten valt, veel waarde aan het behoud van de educatieve programmering. ‘Dat willen we gewaarborgd zien in een nieuwe situatie', zegt Bogaers. Hij lijkt zich daarover niet al te veel zorgen te maken. ‘De Mediawet omschrijft de taken van de publieke omroep als geheel en van de taakorganisaties daar binnen. Educatie hoort daarbij.' Van der Spek zal zich hard maken voor de verankering van de band die Teleac heeft met het onderwijs en andere maatschappelijke organisaties via de Kamers die bij Teleac de programmering goedkeuren. ‘Dat willen we overeind houden, want het bepaalt onze signatuur. Kijk naar Schooltv dat op scholen de hele dag draait. Daar wordt veel specifiek onderzoek naar gedaan, dat hebben we nodig om te weten of we het goed doen. Ik ben voorstander van een aparte educatieve tak in een gefuseerde organisatie. Anders bestaat het risico dat het verdwijnt.'
Voor Pilger is het vooral de vraag hoe een en ander wordt georganiseerd. ‘Ik weet niet hoe het eruit zal zien. Wordt Het Klokhuis dan bijvoorbeeld onderdeel van een onderwijsafdeling?' Voor haar is duidelijk dat een programma zoals NOVA onafhankelijk moet blijven. ‘Daar past geen programmaraad bij zoals Teleac heeft.' Maar, benadrukt ze nog eens, eerst maar eens afwachten wat voor plannen er op tafel komen.
Intussen zijn twee onderzoeken gestart naar de mogelijke fusie. Berenschot bereidt een fusiebesluit voor en maakt een plan voor een nieuwe organisatie, Deloitte heeft de financiële situatie van de drie omroepen onderzocht. Verwacht wordt dat op korte termijn een en ander zal leiden tot een voorgenomen besluit van de betrokken omroepen, waarover de ondernemingsraden dan kunnen adviseren. Begin 2010 zou een en ander duidelijk moeten zijn.
Bas Nieuwenhuijsen