Diversiteit: méér dan een presentator met een ‘kleurtje’

Omroepen die niet werken aan diversiteit zullen uiteindelijk de strijd om de kijker en luisteraar verliezen. Zo stelde diversiteitspecialist Hamlin Grange van het Canadese DiversiPro tijdens een korte presentatie voor omroepdirecteuren. Samen met zakenpartner Cynthia Reyes gaf de voormalig tv-presentator eind oktober een aantal workshops en lezingen op het Media Park, ter lering en inspiratie.

Dat diversiteit bevorderen méér inhoudt dan een presentator aannemen met een kleurtje begrijpt iedereen ondertussen. Maar hoe je dan wél op een goede manier de multiculturele samenleving in je programma's laat weerspiegelen, is een stuk minder helder. Grange en Reyes hebben internationale ervaring met diversiteit bij mediabedrijven en ontwikkelden een pragmatisch model waarmee organisaties hun beleid handen en voeten kunnen geven. Ze waren in Nederland op uitnodiging van Mira Media, een organisatie die de omroep ondersteunt bij het bevorderen van diversiteit.

Afspiegeling

Volgens Grange is inclusion een sleutelwoord: ‘Als je als omroep een afspiegeling van de samenleving wilt zijn, dan moet je niet de nadruk leggen op de verschillen tussen jezelf en mensen uit andere culturen. Het gaat erom dat je iedereen verwelkomt, accepteert en waardeert zonder dat een verschil in kleur of leefwijze in het voor- of nadeel werkt.'

Hij vindt dan ook dat het belangrijk is dat organisaties cultureel competent worden. ‘Organisaties en hun medewerkers moeten meer kennis krijgen over en open staan voor mensen uit andere culturen. Want onkunde, vooroordelen en weerstand staan diversiteit in de weg en zorgen ook dat de organisatie mensen met een andere achtergrond minder goed kan aanspreken en bedienen.' Verder wil Grange het begrip diversiteit breder definiëren dan alleen kleur of afkomst. ‘Het gaat erom dat je de diversiteit binnen de samenleving weerspiegelt, dus ook geslacht, handicaps, leefsituatie en ga maar door. Je moet er ook voor waken dat je mensen gaat labelen. Mensen zijn niet alleen maar moslim of alleen maar Pools.'

Six Cylinders

Omroepen die serieus willen werken aan diversiteit, wacht volgens Grange een ingrijpend proces. ‘Wil je succesvol zijn, dan moet je op zes punten aan de slag.' Grange en Reyes ontwikkelden hiervoor hun Six Cylinders-model. ‘Ten eerste moeten directie en management het beleid dragen en stimuleren, bijvoorbeeld door meetbare doelen te stellen en mensen verantwoordelijk te maken. De tweede en derde cilinder gaan over het zichtbaar maken van andere culturen in je programma's en het inhuren of in dienst nemen van mensen met een andere achtergrond.' Veel aandacht heeft Grange voor het vierde punt: het creëren en onderhouden van een goed netwerk. ‘In Canada hebben we een succesverhaal van een radiostation uit Toronto met dalende luistercijfers. Een van de oorzaken was dat het station vooral de witte Canadezen aansprak, terwijl Toronto een snel groeiende immigrantenpopulatie heeft met vertegenwoordigers uit zo'n 140 landen. Het station gooide het roer om en maakte contact met de grootste immigrantencommunities. Dit in combinatie met onder meer een vastbesloten leiding, een nieuw format en voldoende publiciteit had als resultaat dat luistercijfers weer stegen. Te veel stations en omroepen denken: ze luisteren of kijken toch wel naar ons. Maar dat is niet waar. Alleen al door de veranderende samenstelling van de samenleving ga je kijkers en luisteraars verliezen.' Als vijfde punt benadrukt Grange een open houding op de werkvloer. ‘Hoe worden nieuwe collega's met een andere achtergrond door hun collega's verwelkomd?' Tot slot noemt hij het belang van goede communicatie. ‘Je moet laten zien aan je omgeving waar je voor staat.'

Overeenkomsten

Het Klokhuis nodigde DiversiPro uit om samen met de redactie te praten over diversiteit binnen het programma. Eindredacteur Loes Wormmeester: ‘Het Klokhuis informeert kinderen over de wereld om ons heen. We vinden het daarom belangrijk om bewust te kijken of we dat ook doen. We willen dat de kinderen zich blijven herkennen. Het is een aandachtspunt op elke vergadering. Het gaat er om niet de verschillen te benadrukken, maar de overeenkomsten. Als we een moskee laten zien of we hebben het over couscous eten, dan is dat bij Het Klokhuis iets heel gewoons en niet iets dat je hoeft te benadrukken.'

Vanuit het Europees Sociaal fonds heeft Het Klokhuis geld gekregen om nog nadrukkelijker met culturele diversiteit bezig te kunnen zijn. ‘Gek genoeg zijn wij uitgesloten van deelname aan het Stimuleringsplan van de publieke omroep, omdat kinderprogramma's het relatief goed doen op het gebied van diversiteit.'

Een van de activiteiten was een workshop met Cynthia Reyes. Wormmeester: ‘De praktische aanpak sprak me zeer aan. Het model met de zes cilinders maakte ons bewust van de verschillende vlakken waarop diversiteit zich afspeelt. Een aandachtspunt is voor ons de samenstelling van de redactie. Die vormt nog geen juiste afspiegeling van de multiculturele samenleving en er zijn al tijden niet of nauwelijks vacatures binnen ons team. Maar hoe kun je dan toch divers zijn? Cynthia gaf aan dat het multicultureel zijn een houding is. Hoe ziet je kennissenkring er bijvoorbeeld uit? Dat gaf een nieuw perspectief. We waren bovendien al bezig stap-voor-stap een database op te zetten met daarin contacten met diverse communities in Nederland. Al met al doen we het geloof ik niet zo gek. Onze stagiaire heeft een klein populariteitsonderzoek gehouden bij twee scholen in Apeldoorn, een zwarte en een witte school. De uitslag: op de witte school keek 85 procent van de kinderen naar het Klokhuis en op de zwarte 95procent!'

Ellen Röling