Omroep.nl jubileert: Tien jaar in het digitale hart van Hilversum

De centrale internetportal van de publieke omroep, Omroep.nl, bestaat tien jaar. Een terug- en vooruitblik met William Valkenburg, ooit uitgenodigd voor de lancering van Omroep.nl, en nu alweer jaren verantwoordelijk ervoor als directeur Internetcoördinatie bij de NPO.

Op 27 oktober 1999 kwam Omroep.nl online, weet Valkenburg zich nog goed te herinneren. ‘Ik was destijds chef internet bij de VARA, en werd voor de lancering uitgenodigd. Het was een tijd van veel verwachtingen over het nieuwe medium internet, maar ook scepsis. Nu is internet absoluut niet meer weg te denken, maar toen was je nog een beetje een zonderling als je ermee bezig was. Ik was een gelovige, aangestoken door het internetvirus. Rond 1996 kwam ik op de website van de Amerikaanse omroep ABC iets tegen dat je moest installeren, en dan kon je live meeluisteren met het proces tegen O. J. Simpson. Dat maakte grote indruk op mij, dat je zomaar als het ware in de rechtszaal in Amerika zat!'

De mogelijkheden van het nieuwe medium werden door de publieke omroepen al snel verkend, maar dat ging aanvankelijk vooral ieder voor zich. De komst van Omroep.nl bleef dan ook niet onopgemerkt. Valkenburg: ‘Het gaf wel wat reuring, die toegangspoort tot de publieke omroep. Er waren omroepen die zich afvroegen wat ze daar zaten te doen, die vonden het wat bedreigend. Maar ik had zelf bij de VARA gezien hoe moeilijk het was om met je websites een groot publiek te bereiken. Met Kassa trokken we bijvoorbeeld anderhalf miljoen kijkers op televisie, maar als je dan zag hoeveel mensen daarvan de website van het programma wisten te vinden, dan was dat eigenlijk maar een klein handjevol. Dus elke beweging om dat vindbaar te maken, vond ik nuttig. Het betekende alleen maar meer bezoekers. Het was een uithangbord dat goed werd benut.'

UG

Dat uithangbord kwam tot stand onder leiding van Peter Verschoor van de NOS. Valkenburg: ‘Visionair. Er werd goed op de actualiteit ingespeeld en er zaten nuttige functies op. Je kon bijvoorbeeld al snel het laatste Journaal terugkijken. Het voegde iets toe. Begin 2001 kwamen Michel Mol (inmiddels directeur Innovatie & Nieuwe Media bij de NPO, red.) en ik erbij, hij als coördinator en ik als contentmanager. Al gauw begonnen we na te denken over de vraag hoe we naast het Journaal nog meer programma's online konden aanbieden. Uiteindelijk is daar Uitzending Gemist uit voortgekomen, video on demand.' De naam Uitzending Gemist kwam toevallig tot stand, vertelt Valkenburg. ‘Ik zag een keer na een vergadering op mijn mobiele telefoon de mededeling ‘oproep gemist'. Toen dacht ik: wat goed dat ik zo word geattendeerd op het feit dat ik iets heb gemist. Prettig, urgent. En ineens wist ik het: Uitzending Gemist! Het vertelt in één keer wat het is, wat het doet. Zo is het begonnen als rubriekje op Omroep.nl. Binnen twee jaar was het een succes, sinds 2005 staat het op eigen benen. Voor dat succes was natuurlijk essentieel dat omroepen erin meegingen. Zonder hun materiaal is het niets.'

Vernieuwd

Kort geleden is Omroep.nl weer vernieuwd. ‘Dat hadden we eigenlijk al te lang niet gedaan', vindt Valkenburg. ‘De eerste jaren hebben we de site vaak vernieuwd, je moet dat ook ongeveer elke drie jaar doen. Maar de versie van Omroep.nl die aan deze nieuwe voorafging, heeft er vijf jaar gestaan. We wilden meer accent leggen op de visuele presentatie en de themakanalen, Nederland24, beter positioneren. We hebben voor de ‘achterkant' van de jongste versie een heel nieuw systeem ontwikkeld, volledig gebaseerd op open source techniek. Dus niet meer ingekocht bij een leverancier, maar gemaakt met software die in communities is ontwikkeld en uitgewisseld. Een open systeem met open standaarden, waarmee we iets teruggeven aan die communities. We willen de site van Uitzending Gemist ook naar die omgeving brengen. Het sluit aan bij de ontwikkeling van de nieuwe embedded player, die mensen op hun eigen site kunnen plaatsen. Er wordt ons wel eens gevraagd of het verstandig is om materiaal als het ware weg te geven. Ik vind juist dat het onze maatschappelijke relevantie vergroot.'

Netwerken

Uitdagingen blijven er genoeg voor Omroep.nl en, in bredere zin, voor het hele internetbeleid van de omroepen. ‘Mobiel wordt steeds belangrijker, we vernieuwen onze mobiele site dan ook, en we moeten ons meer bezighouden met sociale netwerken op internet', constateert Valkenburg. ‘Vroeger zaten mensen in de kroeg over de programma's te praten, nu gebeurt dat op internet, via Twitter bijvoorbeeld of Hyves. Met zulke netwerken willen we meer gaan samenwerken. Er is een voortdurende conversatie aan de gang, daar moeten wij deel van uitmaken. Dat moeten we serieus aanpakken, daar moet je je echt in verdiepen. Veel makers doen dat al, je merkt bijvoorbeeld aan de dj's van 3FM dat ze aan die sociale netwerken deelnemen. Het hangt natuurlijk ook samen met veranderingen in het mediagedrag. Ouderen hebben toch wat meer vaste patronen. Ikzelf ook, ik kan bijvoorbeeld moeilijk wennen aan een elektronische programmagids die niet uitgaat van zenders en netten, maar van genres. Jongeren vinden dat geen probleem. Die vinden het vanzelfsprekend dat je bijvoorbeeld het Beagle-project van de VPRO continu kunt volgen.'

En er komen nieuwe bijzondere projecten aan. ‘Onder meer gadgets voor Hyves en iGoogle, waardoor je bijvoorbeeld kunt zien naar welk programma je vrienden zitten te kijken of wat men in Groningen of Maastricht bekijkt. Op thematisch terrein komen we met Wetenschap24 en Gezond24. Samenwerkingsprojecten van een aantal omroepen, die hun materiaal op een toegankelijke manier ontsluiten.'

Valkenburg prijst de manier waarop omroepen met elkaar de online-activiteiten ontwikkelen. ‘Verschillende omroepen hebben op verschillende gebieden een voortrekkersrol. De VPRO is ooit begonnen met themakanalen, de NOS doet veel aan de ontwikkeling van bijvoorbeeld het mobiele platform, de VARA is nu bezig met augmented reality (het toevoegen van beelden die met de computer zijn gemaakt aan ‘echte' beelden, red.), en ga zo maar door. Al die omroepen delen hun kennis en ervaring met elkaar, leren van elkaar, zodat je niet 23 keer dezelfde dure fout maakt. We hebben tenslotte beperkte middelen, die we zo effectief mogelijk willen gebruiken.'

Bas Nieuwenhuijsen

Illustratie: NPO

Omroep.nl zelf staat dezer dagen uiteraard in het teken van het tienjarig bestaan. Speel bijvoorbeeld mee in de speciale quiz en win een leuke prijs.