Muller: Straattaal
Ik moest twee keer luisteren om na te gaan of ik het wel goed had gehoord. No fas mi mang, no fas mi (raak me niet aan). Het is het zinnetje dat een jongedame in een telecom-reclame roept tegen haar vriend. Ze is haar telefoon kwijt (de reclame heet pokkie foetsie, straattaal voor mobiele telefoon kwijt) en is enorm gestresst omdat ze allerlei vriendinnen nog moet bellen en smsen. De eerste keer dat ik de reclame zag, wist ik niet zo goed wat ik ervan moest vinden. Werden Surinamers nou stereotiep neergezet door de overdreven geagiteerde donkere dame? Of moeten we juist een gat in de lucht springen omdat Surinamers en Sranan (Surinaams) eindelijk echt zijn doorgedrongen tot reclames? Mijn eerste gedachte was het laatste, al had de dame in kwestie wat mij betreft ook een stuk minder hysterisch neergezet mogen worden. Begrijp me niet verkeerd, ik ben het wel eens met argumenten van tegenstanders van de reclame die het jammer vinden dat een van hen weer wordt uitgebeeld op de clichémanier die we al vaker hebben gezien en onnodig is, maar dat is een heel ander onderwerp waar ik nu niet over zal uitweiden.
Dat de Surinaamse haar eigen taal spreekt, da's pas interessant. Het lijkt een trend te zijn om Surinaams en/of straattaal te gebruiken in de media. Niet dat ik de twee per se in een adem wil noemen, Sranan is immers een echte taal, maar veel straattaal-woorden vinden wel hun oorsprong in het Surinaams. Sinds Def Rhymz in 1999 een hit scoorde met Doekoe weten veel mensen dat dat een van de Surinaamse woorden voor geld is. Overigens is het wel een wat populaire term voor geld, mijn oma zou het eerder hebben over moni, het andere Surinaamse woord voor geld.
Nou zou het niet supervreemd klinken als mijn oma het heeft over doekoe, maar soms hoor ik mensen uitdrukkingen gebruiken waarvan ik me afvraag of die wel bij ze passen. Zo ving ik een tijd geleden op dat de voice-over van Lingo een van de spelersduo's aankondigde als ‘de twee matties'. Ik weet toevallig dat dat het Surinaamse (en straattaal) woord voor vrienden is, maar ik denk niet dat de gemiddelde Lingo-kijker (naar het schijnt is die oud) daar ook van op de hoogte is. Hoe zou het voelen voor zo iemand om ineens een term voorbij te horen komen, waarvan je geen flauw idee hebt wat het betekent? Alsof je er niet bij hoort, kan ik je vertellen. Toen mijn neefje het een paar jaar geleden had over een meisje dat hij dood had afgemaakt, begreep ik er niets van. Bleek dat hij op een feestje dirty met haar had gedanst of, zoals ze dat ‘in mijn tijd' zouden zeggen, met haar had geschuurd. Na enige navraag bleek schuren ook best een acceptabele omschrijving voor hetgeen hij met haar had gedaan. Yes, ik kon nog meekomen met de jeugd van tegenwoordig!
Terug naar het gebruik van Sranan Tongo in reclames en de media. Het zou wel grappig zijn als Surinaamse woorden net zo normaal worden als Engelse woorden nu al zijn. Het is een beetje als de zin die altijd vermeld wordt in reisbrochures: de lokale bevolking stelt het erg op prijs als u een paar woordjes in haar taal spreekt. Een soort van omgekeerde integratie. Maar aan de andere kant hoeft het voor mij juist ook weer niet gewoon te worden. Ik vind het stiekem namelijk wel leuk dat niet iedereen verstaat wat de Surinaamse dame in die reclame zegt. Het is net alsof zij en ik dan een soort geheimtaal spreken. Nou ja... Zij en ik én al die andere mensen die Surinaams verstaan natuurlijk.
Ps: Op http://www.spreekbuis.nl/admin/www.youtube.com zijn meerdere filmpjes te vinden waarin straattaal en/of Surinaams gesproken wordt. Tik een van de volgende zoektermen in om te horen hoe het klinkt:
Straattaal oma's
Straattaal Lingo
Straattaal Loretta Schrijver
Straattaal Geert Wilders
